زایلین مخلوط چیست؟
زایلین مخلوط (Mixed Xylene) یکی از مهم ترین حلال های آروماتیک در صنایع شیمیایی و پتروشیمی است که از ترکیب سه ایزومر زایلین شامل ارتوزایلین، متازایلین و پارا زایلین به همراه مقادیر کمی اتیل بنزن تشکیل می شود.

این ماده به دلیل قدرت بالای حلالیت، سرعت تبخیر مناسب و سازگاری با بسیاری از ترکیبات شیمیایی، کاربرد گستردهای در صنایع رنگ، رزین، پتروشیمی، چاپ و تولید مواد شیمیایی دارد.
از لحاظ ساختاری این ماده ی بی رنگ به گونه ای است که از دو گروه متیل و یک حلقه ی بنزنی تشکیل شده است که این دو گروه متیل در موقعیت های گوناگونی به حلقه ی بنزن متصل شده اند.
زایلین مخلوط چگونه تولید میشود؟
زایلین مخلوط عمدتاً از فرآیند پالایش نفت خام و همچنین ریفورمینگ کاتالیستیدرپالایشگاهها و مجتمعهای پتروشیمی تولید میشود. در این فرآیند، برشهای نفتی به ترکیبات آروماتیک ارزشمند مانند بنزن، تولوئن و زایلین تبدیل میشوند.
در بسیاری از موارد، زایلین مخلوط بدون جداسازی ایزومرها به بازار عرضه میشود، اما در صنایع خاص، ایزومرهای مختلف آن برای تولید محصولات تخصصی از یکدیگر تفکیک میشوند.
زایلین مخلوط معمولاً شامل ترکیبات زیر است:

نسبت این ترکیبات بسته به روش تولید و پالایش ممکن است متفاوت باشد.
مقایسه زایلین ها
خواص | Mixed xylene | m-Xylene | o-Xylene | p-Xylene |
جرم مولکولی | 106.16 | 106.16 | 106.16 | 106.16 |
شکل ظاهری | مایع بی رنگ | مایع بی رنگ | مایع بی رنگ | مایع بی رنگ |
نقطه ذوب | -47.85 °C | −47.8 °C | −25.2 °C | 13.2 °C |
نقطه جوش | 137–140 °C | 139.1 °C | 144.5 °C | 138.4 °C |
چگالی در 20 °C | 0.864 g/cm3 | 0.864 g/cm3 | 0.880 g/cm3 | 0.8611 g/cm3 |
حلالیت درآب20 °C | نامحلول | نامحلول | نامحلول | نامحلول |
کاربرد | تولید پترو رزین | تولید ایزوفتالیک اسید | تولید اسید فتالیک رزین آلکید | تولید PET /PTA |
مهمترین ویژگیهای زایلین مخلوط
زایلین مخلوط به دلیل ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی مطلوب، یکی از پرکاربردترین حلالهای صنعتی محسوب میشود.
ویژگیهای اصلی عبارتاند از:
1- صنعت رنگ و پوشش
در صنایع تولید رزین، چسب و پوششهای پلیمری، زایلین مخلوط به عنوان حلال اصلی مورد استفاده قرار میگیرد و موجب بهبود فرآیند تولید و افزایش کیفیت محصول نهایی میشود.
2- تولید رزین و چسب
در صنایع تولید رزین، چسب و پوششهای پلیمری، زایلین مخلوط به عنوان حلال اصلی مورد استفاده قرار میگیرد و موجب بهبود فرآیند تولید و افزایش کیفیت محصول نهایی میشود.
3- صنعت پتروشیمی
زایلین مخلوط یکی از مواد اولیه مهم صنایع پتروشیمی است.
پس از جداسازی ایزومرها، از آنها برای تولید محصولات ارزشمندی مانند:
استفاده میشود که در تولید بطریهای پلاستیکی، الیاف پلیاستر و بستهبندی کاربرد فراوان دارند.
در تولید انواع جوهرهای چاپ، زایلین مخلوط به عنوان حلال باعث ایجاد ویسکوزیته مناسب، افزایش کیفیت چاپ و خشک شدن کنترلشده جوهر میشود.
در فرآیند تولید لاستیک و برخی محصولات پلیمری، زایلین برای حل کردن مواد اولیه و بهبود فرآیند اختلاط مورد استفاده قرار میگیرد.
بسیاری از تولیدکنندگان مواد شیمیایی از زایلین مخلوط برای سنتز مواد آلی، تولید حلالهای تخصصی و انجام واکنشهای شیمیایی استفاده میکنند.
مزایای استفاده از زایلین مخلوط
مهمترین مزایای این محصول عبارتاند از:
نکات ایمنی هنگام استفاده از زایلین مخلوط
زایلین مخلوط مادهای قابل اشتعال است و باید مطابق دستورالعملهای ایمنی نگهداری و مصرف شود.
نکات مهم:
شرایط نگهداری زایلین مخلوط
برای حفظ کیفیت محصول، رعایت شرایط زیر توصیه میشود:
زایلین مخلوط (Mixed Xylene)یکی از پرمصرفترین حلالهای آروماتیک در صنایع پتروشیمی، رنگ، رزین، چاپ، لاستیک و تولید مواد شیمیایی است. این ماده به دلیل قدرت حلالیت بالا، پایداری مناسب و قیمت اقتصادی، نقش مهمی در فرآیندهای صنعتی ایفا میکند. انتخاب زایلین با کیفیت، نگهداری صحیح و رعایت نکات ایمنی، علاوه بر افزایش بهرهوری، کیفیت محصول نهایی را نیز بهبود میبخشد.
| شناسه ها | |
| فرمول شیمیایی | C8H10 |
| IUPAC Name | xylene -1,3 |
| CAS Number | 1330-20-7 |
| EC Number | 215-535-7 |
| PubChem | CID7929 |
| UN Number | 1307 |
| UNII | O9XS864HTE |
| KEGG | C07208 |
| CHEBI | 28488 |
| CHEMBL | 286727 |
| SMILES | CC1=CC(=CC=C1)C |
| مشخصات فیزیکی و شیمیایی زایلین مخلوط | |
| شکل ظاهری | مایع شفاف بی رنگ |
| جرم مولکولی | 106.16 g/mol |
| چگالی | 0.875 g/ml |
| نقطه ذوب | 47.85- °C |
| نقطه جوش | 139.1 °C |
| نقطه اشتعال | 25 °C |
| ویسکوزیته در 25 °C | 0.581 mPa.s |
| حلالیت در آب | غیر قابل امتزاج |
دفتر مرکزی : تهران - خیابان آزادی-خیابان لعل آخر- خیابان میرقاسمی - پلاک 110
تلفن تماس : 09222756003 ، پست الکترونیکی ما : parsioil@yahoo.com